Poezje Jana Kasprowicza

okl kasprowicz.jpg
„Jan Kasprowicz urodził się 12 grudnia 1860 roku w kujawskiej wsi Szymborze jako syn Piotra Kasprowicza i Józefy z domu Klofta. Ojciec był niepiśmiennym wyrobnikiem, matka – potrafiąca czytać i pisać – zdołała wykształcić w synu ciekawość świata, estetyczną wrażliwość, miłość do natury, pewnie i hart ducha, który pomógł mu wspiąć się na Parnas".

"Miejsce urodzenia i wychowania pozostało nie bez wpływu na późniejszą twórczość – poeta wielokrotnie podkreślał, że wizja ziemi rodzimej nie opuszczała go nigdy, a wszystkie wykreowane siłą poetyckiej wyobraźni krajobrazy zawierały w sobie bardziej lub mniej zauważalny rys kujawski. Edukację Kasprowicz rozpoczął pod opieką Andrzeja Dybalskiego, w szkole elementarnej w rodzinnej wsi, następnie trafił do inowrocławskiego gimnazjum, gdzie działał w tajnym kole samokształceniowym „Wincenty Pol".

W tym czasie, to jest w roku 1877, zaczęły powstawać pierwsze, znane dziś z ocalałych przekazów rękopiśmiennych, utwory poetyckie. Debiut literacki datuje się na rok 1878 - poznańskie czasopismo „Lech” opublikowało wówczas sonet Poranek. W roku 1880 po zatargu z niemieckim nauczycielem Kasprowicz zmuszony był opuścić szkołę, bez maturalnego cenzusu. W latach 1880-1884 tułał się gimnazjalnym szlakiem: Poznań – Opole – Racibórz – Poznań, maturę ostatecznie uzyskał w roku 1884 w poznańskim Gimnazjum Marii Magdaleny. I chociaż matka snuła plany wobec swego pierworodnego syna, marząc o tym, żeby odnalazł w sobie powołanie do życia kapłańskiego, losy Jana Kasprowicza potoczyły się inaczej” – czytamy we wstępie do krytycznego wyboru poezji Jana Kasprowicza.

Jak zawsze prawie nic nie wspomina się o tym, że poeta był nie tylko sympatykiem, ale i działaczem Ligi Narodowej i Związku Ludowo-Narodowego. Z obozem Dmowskiego związany był do końca życia. Brał nawet udział w zjazdach partyjnych. To zdumiewające, ale wiedza o tym jest obca nawet ludziom zajmującym się zawodowo Kasprowiczem.

J. Kasprowicz, „Poezje. Hymny – Księga ubogich – Mój świat”, Kraków 2015, ss. 445.
Myśl Polska, nr 35-36 (30.08-6.09.2015)

Dzial: