Siergiej Wojciechowski – „Generał bez ojczyzny”

S._Wojciechowski_02.JPG
W dniu 8 września o godz. 15.00 w Muzeum Niepodległości w Warszawie wyświetlony będzie białoruski film dokumentalny pt. „Generał bez ojczyzny”. Film uczestniczył w VI Festiwalu Filmów Wojskowych i Historycznych. Opowiada niezwykłe losy rosyjskiego generała polskiego pochodzenia, który po wojnie domowej w Rosji, w której walczył po stronie admirała Aleksandra Kołczaka – przeszedł w 1921 roku na służbę w armii czechosłowackiej.

Poniżej życiorys Siergieja Wojciechowskiego na podst. Wikipedii:
„Siergiej Nikołajewicz Wojciechowski, Vojcechovský (ur. 16 października 1883 w Witebsku, zm. 7 kwietnia 1951 w rejonie Tajszetu) – rosyjski i czeski generał, dowódca Białych, uczestnik wojny domowej w Rosji.
Był synem carskiego oficera, Polaka Mikołaja Karlowicza Wojciechowskiego. Ukończył liceum w Wielkich Łukach w 1902, następnie Konstantynowską Szkołę Artyleryjską (1904), w późniejszym okresie także Mikołajewską Akademię Sztabu Generalnego w 1912. Do czasu wstąpienia do Akademii Sztabu Generalnego pełnił służbę oficera zawodowego w różnych jednostkach artyleryjskich. Nie brał wówczas udziału w działaniach bojowych. Po 1912 r. wykładał taktykę w Aleksandrowskiej Szkole Wojennej , będąc jednocześnie oficerem 1 Brygady Grenadierów, do 1914 służył także w sztabie Moskiewskiego Okręgu Wojskowego, był dowódcą kompanii w pułku piechoty oraz słuchaczem i absolwentem szkoły pilotów.

Na początku I wojny światowej został awansowany na kapitana, walczył jako oficer sztabowy na frontach w Karpatach i w Kotlinie Dniepru. W 1916 mianowany podpułkownikiem. W 1917 został szefem sztabu 1 Dywizji Czechosłowackiej w ramach armii rosyjskiej. Od początku 1918 służył jako wyższy oficer w Korpusie Czechosłowackim, najpierw jako podpułkownik, w czerwcu 1918 awansowany na pułkownika, a w październiku tegoż roku na generał-majora sił czechosłowackich. Jednostki czeskie pod jego dowództwem odniosły szereg istotnych militarnych sukcesów nad Armią Czerwoną na froncie w rejonie Uralu, Powołża i zachodniej Syberii.

W czasie konfliktu między dowództwem Korpusu a admirałem Kołczakiem opowiedział się za tym ostatnim, co spowodowało jego odejście z armii czechosłowackiej i przejście pod dowództwo Kołczaka w marcu 1919 jako dowódcy korpusu, a od października 1919 dowódcy armii. Odniósł kolejne zwycięstwa nad bolszewikami w rejonie Ufy. W czasie cofania się armii Kołczaka przez Syberię, wraz z generałem Kappelem szedł w straży tylnej, odnosząc kolejne poważne zwycięstwa, które jednak nie mogły zatrzymać ofensywy bolszewickiej. Jako zastępca generała Kappela uczestniczył w wyrwaniu się z okrążenia sił bolszewickich pod Krasnojarskiem i następnie w Wielkim Syberyjskim Lodowym Marszu, którego był dowódcą po śmierci Kappela 25 stycznia 1920.

30 stycznia rozbił wojska bolszewickie pod Irkuckiem i przygotował atak na to miasto. Jednak na skutek wiadomości o rozstrzelaniu admirała Kołczaka, a także wycieńczenia swojej armii, ominął Irkuck i podążył na wschód. W maju 1920 delegowany do armii generała Wrangla na Krymie, skąd ewakuował się wraz z resztkami tej armii do Turcji, później samodzielnie wyjechał do Czechosłowacji.

Sergěj_Vojcechovský_1938.png
W mundurze Armii Czechosłowackiej

Od maja 1921 był generałem armii czechosłowackiej, dowódcą brygady, a później dywizji, następnie zajmował sztabowe funkcje w dowództwie armii w Pradze. Pod koniec 1929 został awansowany na generała-majora armii czechosłowackiej (wcześniejszy analogiczny stopień armii rosyjskiej i Korpusu Czechosłowackiego nie był uznany). W 1938 był zwolennikiem oporu militarnego wobec III Rzeszy, co po układzie monachijskim spowodowało zwolnienie go ze służby w 1939. W czasie okupacji Czechosłowacji przez Niemców działał w opozycyjnych partiach rosyjskich emigrantów oraz w czeskim ruchu oporu, pełniąc funkcję ministra wojny w podziemnym czechosłowackim rządzie.

12 maja 1945 został aresztowany przez NKWD, skazany za antysowiecką działalność, przebywał w więzieniu na Butyrkach, później w łagrach w rejonie Gorkiego, a następnie w łagrze w rejonie Tajszetu (Tajszetłag) pod Irkuckiem, gdzie zmarł z wycieńczenia i gruźlicy. Miejsce pochówku jest nieznane”.

Film wykorzystuje bogaty, mało znany materiał zdjęciowy i archiwalny znajdujący się w Moskwie i Pradze. Jest świetnie zrealizowany przez reżyserkę Anastazję Miroszniczenko. Walorem filmu są fabularyzowane sceny przedstawiające dochodzenie przeciwko gen. Wojciechowskiemu prowadzone przez NKWD. Obraz powstał w Wytwórni Władimira Bokuna w Mińsku (Białoruś) w 2014 roku. Trwa 49 minut.
Opr. JE

Dzial: