W Legnicy oddano hołd osadnikom

legnica 2.jpg
Szli na zachód osadnicy – tymi wiele znaczącymi słowami powitała gości w progach Dolnośląskiego Centrum Kształcenia Ustawicznego i Zawodowego Aurelia Sobczak na inauguracji Dolnośląskich Dni Pionierów Osadnictwa na Ziemiach Odzyskanych na Zamku Piastowskim w Legnicy.

- To niebanalne uroczystości, chociażby ze względu na temat i niezwykłość biografii ludzi, które chcemy wyeksponować – mówi Tadeusz Samborski, członek zarządu województwa dolnośląskiego. – Głównymi bohaterami tych uroczystości są pionierzy osadnictwa, ci, którzy siedemdziesiąt lat temu przybyli na te ziemie, przywieźli polskość we wszystkich jej przejawach i budowali tu państwo polskie.

legnica.jpg

Na Ziemiach Odzyskanych osiedlali się najczęściej kresowianie, ale byli wśród osadników także ludzie z Wielkopolski i innych regionów kraju. To ich ciężkiej pracy zawdzięczamy, że dziś region jest kwitnący i piękny. – Byli to często prości ludzie, ale wszyscy mieli bardzo głęboko mieli zakodowaną troskę o państwo polskie, wielki instynkt polskości i dumę z tego, że ziemie zostały przyłączone do Polski – dodaje Tadeusz Samborski. – Należy im się szacunek za to że, przeszli tę ziemię z bronią w ręku i zrosili własną krwią wyzwalając je, a później krzewili na niej polskość i przywrócili jej świetność.

Ślady tej polskości można zobaczyć w plakatach wystawy zatytułowanej „Powrót nad Odrę i Bałtyk. Ziemie odzyskane w plakacie polskim (ze zbiorów Muzeum Niepodległości w Warszawie)”, która została otwarta podczas uroczystości. W słowie wstępnym opublikowanym w katalogu wystawy Tadeusz Samborski napisał:

„Wystawa jest jednym z najważniejszych przedsięwzięć w ramach uroczystych obchodów 70. rocznicy zakończenia II Wojny Światowej i przyłączenia do organizmu państwowego terenów, które w owych latach obdarzano mianem „Ziem Odzyskanych” lub „Ziem Zachodnich i Północnych”. 70 lat temu nasi przodkowie przybyli na te ziemie i w pierwszych latach ich twórczej i pracowitej obecności byli nazywani w oficjalnej terminologii i propagandzie osadnikami lub pionierami osadnictwa. To właśnie im pragniemy złożyć hołd i podziękowanie za ich ofiarność w zagospodarowywaniu tych ziem, naszych wsi i miast, z których teraz jesteśmy dumni.

Plakaty dotyczą Ziem Odzyskanych, ale ziemie te przed ich odzyskaniem zostały zroszone obficie polską krwią żołnierzy I i II Armii Wojska Polskiego. Niektórzy z nich szli znad Oki, spod Irkucka, z mroźnego Sybiru, Kołymy, Kazachstanu do Berlina, wieszając polską biało-czerwona flagę na Bramie Brandenburskiej.

To zdemobilizowani żołnierze tych formacji byli w dużej mierze adresatami zawartych na plakatach haseł o potrzebie szybkiego zagospodarowania Ziemi Dolnośląskiej, Lubuskiej, Pomorskiej, Warmińsko-Mazurskiej. I Oni te słowa zachęty do aktywności w różnych dziedzinach życia Ziem Odzyskanych przekuwali skutecznie w czyn. Podjęli trud budowy polskiej państwowości w prastarych piastowskich granicach. To właśnie Oni – żołnierze I i IIAWP – najpierw z bronią w ręku, a potem z kielnią, kilofem i kosą w dłoni, podążając za pługiem, skiba za skibą „przyorywali” kolejne zagony do okaleczonego przez okrutną wojnę państwa polskiego.

Plakaty z tamtych lat czterdziestych budziły także wiarę, zainteresowanie, a może też nadzieję u tych wygnańców z Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej, którzy ledwo uszli z życiem spod noży i toporów siepaczy spod szyldu UPA, pozostawiając w kresowej Ojcowiźnie często niepogrzebane zwłoki swoich najbliższych. Do ich zranionych serc i dusz przemawiały sugestywne hasła i graficzne symbole ładu, porządku, bezpieczeństwa, życiowej pomyślności. Ilustrowana graficznie i malarsko perspektywa nowych mieszkań, odbudowanych fabryk, stoczni, linii kolejowych wabiła z jaskrawych płacht wielkoformatowych plakatów autorstwa różnych plastyków, wśród których nie brakowało mistrzów wysokiej próby w tym gatunku twórczości.
Zorganizowanie tej wystawy na Zamku Piastowskim w Legnicy, a następnie w kilku innych miastach Dolnego Śląska, jest możliwe dzięki życzliwości znakomitej instytucji kultury, jaką jest Muzeum Niepodległości w Warszawie”.

SAM_5693.JPG

Przed otwarciem wystawy Jan Engelgard, reprezentujący Muzeum Niepodległości w Warszawie mówił o tradycji polskiej myśli zachodniej i jej wybitnych przedstawicielach: „Wśród zasłużonych szczególne w tym dziele warto wymienić najgłośniejsze nazwiska naukowców: Józef Kostrzewski, Kazimierz Tymieniecki, Zygmunt Wojciechowski, Karol Górski, Józef Widajewicz, Tadeusz Lehr-Spławiński, Kazimierz Piwarski. Postacią symboliczną łącząca okres międzywojenny z okresem po 1945 roku jest bez wątpienia Zygmunt Wojciechowski, który już w latach 30. wysunął koncepcję „macierzystych ziem Polski”, które – według niego – obejmowały obszar do Odry do Bugu oraz od Bałtyku po Sudety”. Ludzie ci, wywodzący się z obozu narodowego, w 1945 roku bez wahań zaangażowali się w prace nad włączeniem Ziem Zachodnich w granice Polski.

Uroczystości otwarcia wystawy towarzyszyła grupa rekonstrukcyjna w mundurach 1. Armii Wojska Polskiego. Gośćmi wernisażu byli liczni przedstawiciele władz samorządowych z Dolnego Śląska – tak z miasta Legnicy, jak i okolicznych powiatów. Byli też uczniowie tutejszych szkół średnich oraz żyjący pionierzy i osadnicy oraz ich potomkowie. To oni zorganizowali drugą wystawę pamiątek po czasach osadnictwa. Znalazły się na niej unikatowe eksponaty kultury materialnej z Kresów oraz dokumenty rodzinne, w tym akty nadania ziemi przez Ministerstwo Ziem Odzyskanych z 1945 i 1946 roku. Poruszająca jest także wystawa fotografii ilustrująca pierwsze lata pobytu na Ziemiach Zachodnich.

Na podst. kulturalia.lca i inf. własnej

Dzial: